UBND thành phố Hà Nội dự kiến sẽ không cấm tuyệt đối xe máy xăng lưu thông trong Vành đai 1 từ năm 2026. Thay vào đó, thành phố đề xuất phương án cấm theo khung giờ, thời điểm hoặc khu vực để hạn chế ảnh hưởng đến đời sống người dân.
UBND thành phố Hà Nội vừa gửi tờ trình và dự thảo nghị quyết tới HĐND thành phố về quy định vùng phát thải thấp. Theo Luật Thủ đô 2024, vùng phát thải thấp được định nghĩa là khu vực được xác định để hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường.
Tiêu chí xác định vùng phát thải thấp
Hà Nội xác định các khu vực thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải dựa trên Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Cụ thể, vùng phát thải thấp sẽ bao gồm:
Khu vực thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông trên tuyến đường có mức phục vụ (LOS) từ mức D đến F.
Khu vực có chỉ số chất lượng không khí (AQI) đánh giá trong tối thiểu một năm gần nhất ở dưới mức trung bình (theo số liệu các trạm quan trắc chuẩn của Quốc gia và Thành phố).
Phương án hạn chế và cấm phương tiện
Tại các khu vực được xác định là vùng phát thải thấp, Hà Nội sẽ áp dụng các biện pháp hạn chế lưu thông cụ thể:
Đối với xe máy: Cấm xe môtô, xe gắn máy chạy xăng theo khung giờ, thời điểm hoặc khu vực; cấm xe môtô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải lưu thông.
Đối với ô tô: Hạn chế, tiến tới cấm ôtô không đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ, thời điểm hoặc khu vực.
Đối với xe tải: Cấm lưu thông các xe tải có khối lượng toàn bộ theo thiết kế xác định trong Giấy chứng nhận đăng kiểm xe trên 3.500 kg trở lên.
Thành phố chỉ cho phép các phương tiện sau được lưu thông vào vùng này: Xe ô tô đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên; xe mô tô, xe gắn máy đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên; xe cơ giới thân thiện môi trường, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh; xe ưu tiên và các phương tiện được cấp phép lưu thông cho tới khi hết hạn theo quy định.
Song song đó, thành phố sẽ thực hiện thu hồi ngay các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường và các phương tiện hết hạn lưu thông theo quy định của pháp luật.
Lộ trình chuyển đổi xanh
Hà Nội cũng đưa ra quy định cụ thể về lộ trình chuyển đổi sang năng lượng xanh đối với các phương tiện kinh doanh vận tải:
Taxi: Từ 1/7/2026, 100% phương tiện thay thế, đầu tư mới phải sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
Xe máy: Yêu cầu lộ trình chuyển đổi xanh trước năm 2030.
Ngoài ra, Hà Nội sẽ không thực hiện đầu tư mới và thực hiện đăng ký mới có kiểm soát các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch khi thải bỏ phương tiện cũ đã hết hạn, đặc biệt đối với phương tiện thuộc sở hữu của tổ chức. Từ ngày 1/1/2035, UBND thành phố sẽ quyết định việc hạn chế lưu thông loại phương tiện, lộ trình, phạm vi trên một số tuyến đường, khung giờ theo điều kiện thực tế.
Để thực hiện lộ trình này, thành phố sẽ áp dụng chính sách ưu đãi, hỗ trợ những đối tượng sinh sống và làm việc trong vùng phát thải thấp, cũng như các tổ chức, doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, không phát thải.
Lý do điều chỉnh phương án cấm
Lý giải cho đề xuất cấm xe môtô, xe gắn máy chạy xăng theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực thay vì cấm toàn thời gian, UBND thành phố cho biết quyết định này dựa trên quá trình lấy ý kiến rộng rãi.
Sở Tài nguyên và Môi trường (đơn vị chủ trì soạn thảo) đã nhận được nhiều góp ý đề nghị giãn lộ trình thực hiện để đảm bảo phù hợp với điều kiện hạ tầng giao thông, an sinh xã hội, thói quen và hành vi của người dân. Các ý kiến đóng góp đến từ các đơn vị như Sở Tư pháp, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, UBND phường Tây Hồ, Giảng Võ, Viện Kinh tế xã hội Hà Nội.
Đặc biệt, đề xuất này cũng nhận được sự quan tâm và góp ý từ Hiệp hội các Nhà sản xuất xe máy Việt Nam; 16 doanh nghiệp trong ngành cung ứng linh kiện, phụ tùng xe máy trên cả nước; Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam và ý kiến phản biện xã hội của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố.
